Standpuntenmatrix Justitie: Open VLD
Op het vlak van justitie werden de voorbije jaren belangrijke hervormingen ingezet. De resultaten zijn er dan ook: de achterstand bij de parketten van Antwerpen en Limburg zijn bijvoorbeeld volledig weggewerkt. Toch is het werk nog niet af. Er is ook meer nodig dan een verhoging van de budgetten. Open Vld wil dat de volgende federale regering van de verdere hervorming van justitie een prioriteit maakt.
Vooral de veel te trage rechtsgang is problematisch. De strafrechtbanken moeten daarom worden ontlast van kleinere misdrijven. Voor kleinere misdrijven moet het systeem van administratieve afhandeling worden uitgebreid. De doorlooptijd van een zaak moet daarenboven worden beperkt: als stelregel mag er niet meer dan één jaar verlopen tussen het moment van de feiten en de dagstelling op de rechtbank. Ook het vervolgingsbeleid kan efficiënter worden georganiseerd. Open Vld wil dat het openbaar ministerie voor kleinere en bewezen criminaliteit een lik-op-stuk-beleid voert door zijn rol als eerste rechter sterker te benadrukken. Al te vaak worden criminelen bovendien vrijgesproken omwille van procedure- en vormfouten. Daarom mag een schending van vormvoorschriften niet tot nietigheden leiden wanneer noch het openbaar belang, noch de rechten van verdediging worden geschaad.
Maar niet alleen de strafrechtbanken kampen met vertraging. Ook voor de burgerlijke rechtbanken is het vaak te lang wachten op een definitief oordeel. Burgers stappen veel vlugger naar een rechtbank waardoor justitie overbevraagd is. Er is daarom nood aan remmen. Zo moet om tergende en roekeloze rechtsgedingen tegen te gaan, de toegang tot het hoger beroep afgeremd worden.
De magistratuur is onafhankelijk maar dit neemt niet weg dat ze wel degelijk verantwoording verschuldigd is, niet over het eindproduct - het gevelde vonnis of de uitgesproken maatregel - maar wel over de werking van de rechtbanken en de productiviteit van de rechters. Er is dus nood aan een transparante rechterlijke macht, die verantwoording aflegt over haar werking en waarbij haar leden kunnen worden geresponsabiliseerd en eventueel gesanctioneerd.
Voor Open Vld moet het maatschappelijk debat over het te voeren vervolgingsbeleid ook in het parlement gevoerd worden. Hierbij moeten ook de deelstaten worden betrokken, via een justitieel overlegcomité waarin de deelstaten met de minister van Justitie de prioriteiten van het vervolgingsbeleid bespreken.