Standpuntenmatrix per partij: sp.a
(Financiële) crisis
De financiële crisis is geen accident de parcours, maar een liberale crisis. Banken hebben onredelijk veel risico’s genomen (casinokapitalisme) met zicht op eigen gewin en op kap van de gewone spaarder. Het gevolg was dat het economische en financiële systeem binnen de kortste keren stilviel. Dat alle gezinnen en bedrijven op die manier door het roekeloos gedrag van banken gegijzeld worden, kan niet. We trekken de nodige lessen uit het verleden.
Het financiële systeem moet fundamenteel herdacht en herbouwd worden. Er moet een strengere controle op de banken komen waarbij de banken verplicht worden om terug te keren naar hun kerntaken: het veilig beheren van het spaargeld, het verzorgen van het betalingsverkeer en het verlenen van kredieten aan gezinnen en bedrijven.
Er moet een duidelijk onderscheid komen tussen investeringsbanken en depositobanken, meer transparantie voor alle financiële producten, regels die kapitaalsreserves verzekeren, rapportering over het gebruik van overheidsmiddelen en een verbod op speculatieve short selling. Een nieuwe Belgische regulator die het toezicht op de financiële producten bundelt, een nieuw mechanisme van risicoclassificatie en strengere informatie- en reclameregels voor financiële producten moeten de consument beschermen.
We willen komaf maken met exuberante toplonen en afscheidspremies. Het is onaanvaardbaar dat enkel werknemers opdraaien voor de kosten van de crisis.
Staatshervorming
We moeten de staat hervormen om de staat sterker te maken. Om sterke overheden aan het werk te zetten voor meer jobs en betere sociale bescherming. De lakmoestest voor een sociale staatshervorming is drievoudig. Winnen de overheden aan sociale slagkracht? Loopt het sociaal overleg beter? Ontstaat er een sociale hervormingsdynamiek?
Een kerntaak van gewesten en gemeenschappen is al wat te maken heeft met investeren in en activeren van menselijk kapitaal. Onderwijs en opleiding horen daarbij, maar ook de overstap naar de arbeidsmarkt, en de daarbij horende arbeidsbemiddeling, zoals Plaatselijke Werkgelegenheidsagentschappen en outplacement. Om activering op maat van de mensen in elke regio te krijgen, moet ook het tewerkstellingsbeleid voor doelgroepen (selectieve lastenverlaging, activering van uitkeringen) uitsluitend gewestbevoegdheid worden. De gewestelijke invulling kan gebeuren binnen een federaal kader, waarbij we kosten en baten van de gewestelijke acties voor de federale kas verrekenen.Dat is doelmatiger dan ingewikkelde en dure federale compromissen tussen uiteenlopende doelstellingen.
Sociaal beleid vereist sterke overheden maar ook sterk sociaal overleg. Zeker voor gevoelige kwesties op het kruispunt tussen onderwijs, opleiding en arbeidsmarkt. De staat hervormen kan geen middel zijn om het overleg te begraven, integendeel.
Justitie
Een goed werkend gerecht moet begrijpbaar, bemiddelend, bekwaam, betaalbaar en betrouwbaar zijn. Dit betekent onder meer dat we de nadruk moeten leggen op degelijke en concrete informatie en op een kwaliteitsvolle juridische eerstelijnsbijstand, in een door de overheid gestuurd systeem van rechtswinkels. De inkomensgrenzen voor de kosteloze juridische tweedelijnsbijstand moeten voldoende hoog zijn om iedereen het recht op juridische bijstand te garanderen. Advocaten moeten bovendien gebruik maken van een duidelijke en transparante tariefstructuur.
Vooraleer het tot een juridisch gevecht komt, moeten we systematisch trachten om via bemiddeling tot een oplossing te komen, waarbij de rechter een actieve rol speelt. Ook in strafzaken moeten we werken via bemiddeling. Eenmaal een procedure is ingezet, moeten we een redelijke termijn respecteren: één jaar is onze maximumgrens, 6 maanden is beter. Om de rechtszoekende nauwer te betrekken bij het gerecht, dienen vonnissen en juridische documenten die bestemd zijn voor het publiek leesbaar en begrijpbaar te zijn. Ook het onthaal en de communicatie moet veel beter.
Omdat het de veiligheid van iedereen aanbelangt, hechten veel mensen terecht belang aan ons strafrechtssysteem. sp.a wil komen tot een strafrechtelijk systeem dat méér gericht is op efficiëntie, effectiviteit, gerechtigheid en billijkheid. Hiertoe moeten we niet enkel ons strafvorderingsysteem, maar de hele gerechtelijke organisatie moderniseren. Wanneer we iemand tot een gevangenisstraf veroordelen, is het belangrijk dat tijdens de opsluiting ook een wettelijk kader van rechten en plichten bestaat.
Belastingen
Voor sp.a is het belangrijk dat iedereen belastingen betaalt in verhouding tot zijn/haar inkomsten. Natuurlijk streven we naar een efficiënte overheid en dus naar zo laag mogelijke belastingen. Maar wat minstens even belangrijk is voor ons beleid, is dat de inspanningen eerlijk verdeeld zijn. We willen daarvoor een drastische verschuiving van de belastingen. Minder op inkomsten uit arbeid en huishoudconsumptie. Meer op beleggingen en vermogen, en op niet-duurzaam verbruik of verspilling van natuurlijke bronnen.
De fiscaliteit moeten we verder ombuigen naar een beleidsinstrument voor maatschappelijke herverdeling dat ook rekening houdt met de nieuwe gezinsvormen. Het fiscaal beleid moet duurzaam ondernemen en een arbeidsvriendelijk klimaat stimuleren.
We moeten fiscale fraude aanpakken en belastingen moeten we correct innen. Ons belastingsysteem met zijn vele aftrekken en verminderingen willen we vereenvoudigen.
Concreet wil sp.a in de volgende legislatuur de belastingen op inkomsten uit arbeid verder verlagen met 2/3de van de opbrengsten van een betere belastinginning en van een hardere aanpak van de fiscale fraude. Daarnaast willen we de verdere ontwikkeling van heffingen op milieuonvriendelijke, energie- inefficiënte of ongezonde producten. Onder meer onder invloed van de zogenaamde spaarrichtlijn willen we de belastingen verhogen op roerende inkomsten.
Ontwikkelingssamenwerking
Socialisten zijn per definitie zorgzame internationalisten. Daarom verwerpen we de huidige vorm van louter economische globalisering. Deze houdt structuren in stand die de economische welvaart tot 20% van de wereldbevolking beperkt houden.
Wij willen welzijn en waardig werk voor iedereen op deze planeet. We willen ook het duurzaam voortbestaan van de aarde verzekeren. Een positief globaliseringsproces is een proces waarbij we met de specifieke noden van elk land en elke groep rekening houden.
Dit veronderstelt een gedurfde keuze voor positieve discriminatie van de zwakkere landen binnen het wereldhandelssysteem en een volledige coherentie van het eigen economisch, binnen- en buitenlands beleid met de ontwikkelingsdoelstellingen. De uitbouw van deskundige centra in de ontwikkelingslanden kan hen helpen bij hun intrede op de markt en kan fungeren als springplank naar het Europese en wereldniveau.
Een kwaliteitsvolle ontwikkelingssamenwerking is een noodzakelijke hefboom om de armste groepen bij te staan in hun zoektocht naar meer materiële welvaart en meer welzijn. Voldoende overdracht van onversnipperd en ongebonden kapitaal is noodzakelijk. Tegen 2015 zoeken we dan ook aansluiting bij de kopgroep van de 1%-besteders. Wij willen méér uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking dan aan defensie.
Zowel de federale staat,de gewesten, de gemeenschappen, de provincies en de gemeenten moeten aan ontwikkelingssamenwerking doen. Samen moeten ze tegen 2010 0,7 BBP halen.
Volksgezondheid
De gezondheidszorg die we voor ogen hebben moet positief scoren op drie criteria: kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid. De gezondheidszorg moet dus zeer goed zijn, er moet een voldoende ruim aanbod zijn en alle zorgen moeten voor iedereen betaalbaar zijn. De patiënt staat centraal in de gezondheidszorg, participeert en kan klacht neerleggen bij een onafhankelijke ombuds. De zorg is transparant zodat de patiënt een bewuste keuze kan maken wat betreft prijs en kwaliteit.
Gezondheidszorg van hoge kwaliteit moet voor iedereen gelijk toegankelijk zijn. De gezondheidszorg mag dus geen deel van de vrije markt worden. Mensen moeten wel vrij kunnen kiezen waar en door wie ze zich laten verzorgen. Door de keuzevrijheid van de goed geïnformeerde patiënt stimuleren we zorgaanbieders om de kwaliteit van onder meer hun infrastructuur, hun dienstverlening en hun onthaal te verbeteren. We willen, kortom, wel kwaliteitsconcurrentie maar geen prijsconcurrentie, vrije keuze maar geen vrije markt.
sp.a wil een sociale gezondheidsrichtlijn. Die richtlijn moet ervoor zorgen dat inzake gezondheidszorg, de vrije markt alleen speelt binnen de grenzen die nationale overheden opleggen. Staatssteun en beperkte mededinging zijn in de gezondheidszorg geen vieze woorden.
Om voor iedereen de kwaliteit met de betaalbaarheid te verzoenen, is een hoge doelmatigheid van de uitgaven prioritair. Door de stijgende uitgaven ten gevolge van de vergrijzing en het verruimd en beter aanbod, is dit doelmatig gebruik van publieke middelen een speerpunt van onze politieke actie. Op het gebied van betaalbaarheid van gezondheidszorg kiezen heel wat mensen voor “gezondheidsverzekeringen”. Die zijn voor heel wat mensen een feit, maar gaan voorbij aan het solidariteitsprincipe. Ze mogen voor mensen met een chronische ziekte of voor ex-patiënten niet langer onbetaalbaar en onbereikbaar zijn.
Op het gebied van de betaalbaarheid moeten we de terugbetaling van implantaten verbreden . Dat moet gepaard gaan met een veel strengere prijscontrole en de opname van implantaten in de maximumfactuur. Supplementen moeten we afbouwen.
Verzorgen is goed, maar voorkomen is beter. Een gezondheidsbeleid moet dus ook preventief werken en daarbij de sociale ongelijkheid wegwerken. Ziekte mag nooit tot armoede leiden.
De bijdrage voor de zorgverzekering moet inkomensgerelateerd zijn.
Buitenlands beleid
Democratisch gelegitimeerde organisaties moeten de internationale politiek voeren. In de eerste plaats de Verenigde Naties en de Europese Unie, waarbinnen België een actieve rol moet spelen.
Mondiale (veiligheids-)problemen moeten we bespreken in een democratisch hervormde VN. De beslissingen van de VN moeten we opvolgen. Wat de VN wil, is wet. Voor ons veiligheidsbeleid kiezen we voor een Europese defensie (zie defensie).
De preventie van gewelddadige conflicten en de opbouw van een duurzame vrede kan maar efficiënt gebeuren als de betrokken overheidsdiensten, middenveldorganisaties en gespecialiseerde instellingen een geïntegreerd vredesbeleid uitstippelen. We pleiten daarom voor de oprichting van een Europees vredesinstituut dat alle partijen rond de tafel brengt om zo\\\'n multidisciplinair beleid vorm te geven. Een nieuw op te richten vredesfonds moet daarvoor de nodige middelen uittrekken. Elke EU-lidstaat zou zo\\\'n eigen vredesinstituut moeten oprichten.
Begroting
De begroting is vandaag structureel in evenwicht. De opbrengst van de eenmalige operaties zijn kleiner dan het overschot dat werd geboekt. De grote kosten van de vergrijzing komen pas na 2015. De volgende legislatuur moeten we dus verder gaan met het vullen van onze spaarpot.
De Studiecommissie voor de vergrijzing rekende voor dat we in 2011 een overschot op de begroting moeten hebben van 1,1% van het BBP. Wij denken dat we een overschot moeten hebben van 1,3% van het Bruto Binnenlands Product. Dat kan zonder de belastingen te verhogen. Door de schuldafbouw dalen de rentelasten zeer snel. Bovendien kunnen we nog flink besparen op de uitgaven van de overheid. Daarnaast denken we dat het extreem belangrijk is om meer mensen aan het werk te krijgen. Dat bespaart op werkloosheidsuitgaven en mensen die werken stimuleren de economische groei. De belastingen worden niet overal even correct geïnd. Als we daar ook werk van maken, halen we onze doelstelling, hoeven de belastingen niet omhoog en kunnen we toch ambitieuze plannen realiseren
Europa
De Europese Unie is opgericht om economische crisissen, zoals die van de jaren dertig, te vermijden en opdat er nooit meer oorlog zou zijn op het Europese continent. Die doelstellingen – welvaart en vrede voor iedere Europeaan – blijven de belangrijkste. Voor ons veiligheidsbeleid kiezen we dan ook voor een echte Europese defensie (zie defensie).
Voor de Europese Unie zijn fiscale harmonisatie en het bepalen van sociale doelstellingen de komende jaren de belangrijkste doelen. Anders concurreren de lidstaten elkaars sociaal systeem stuk. Er moet daarom een vennootschapsrichtlijn komen waarin we die fiscale harmonisatie regelen, analoog met de spaarrichtlijn.
Europa is niet democratisch genoeg. Als Europa één munt, één leger en één buitenlandse politiek heeft is een afdoende democratische controle noodzakelijk. Het Europees Parlement moet een echt parlement zijn. Het moet ten minste initiatiefrecht krijgen, de Commissie mag enkel in functie blijven zolang zij het voortdurend vertrouwen van het Parlement geniet, en de EU moet over eigen inkomsten kunnen beslissen.
Defensie
sp.a wil in de toekomst meer geld besteden aan ontwikkelingssamenwerking en minder aan defensie. Ontwikkelingssamenwerking is ontzettend belangrijk om internationale conflicten te voorkomen.
Dat wil echter niet zeggen dat defensie niet langer onze zorg is. Maar legers mogen slechts zoveel mensen tellen als er werkelijk nodig zijn. En we moeten zo rationeel mogelijk omgaan met middelen voor defensie. Daarom moeten de legers van de EU-lidstaten samenwerken en specialiseren. Dat is de beste aanpak, om te besparen én te verbeteren. Na één munt willen we ook één leger in Europa. Dat leger moet als één geheel optreden binnen de NAVO.
Als de ontwikkeling van een autonoom en geloofwaardig Europees veiligheidsbeleid onze eerste keuze is, dan heeft dat gevolgen voor het Belgische leger. Dat moeten we verder herstructureren. Het zal jonger en kleiner worden, vooral gespecialiseerd zijn in vredeshandhaving, maar niemand zal in de kou blijven staan. Mensen zullen sneller doorschuiven naar een andere baan in overheidsdienst of in de privé. Maar dat laatste enkel vrijwillig. En de bestaande rechten zullen we vrijwaren. Een nieuwe regering moet zich van meet af aan over dat probleem buigen.
Asielbeleid
Voor sp.a moet de samenleving verantwoordelijkheid opnemen voor alle inwoners. Inwoners hebben recht op onderwijs, verzorging, sociale zekerheid, ... Die rechten leiden tot kosten die de samenleving solidair moet dragen. We kunnen voorlopig niet anders dan zeer duidelijk te bepalen wie wel en wie niet in ons land mag verblijven. Die regels moeten we correct maar menselijk toepassen en in elk geval het asielrecht garanderen.
Monarchie
sp.a wil het koningshuis een andere invulling geven. De koning mag enkel ceremoniële functies vervullen. De politieke macht van de koninklijke familie moeten we beperken. Er is ook nood aan meer transparantie bij de werking van het koningshuis.
Maar tegelijkertijd is een debat over de monarchie voor sp.a niet prioritair: er zijn veel belangrijkere zaken te regelen dan de rol van de leden van ons koningshuis.
Milieu
Een gezond leefmilieu is van cruciaal belang voor iedereen. Milieubeleid moet daarom vertrekken vanuit het principe dat de vervuiler betaalt.
Een aanvaardbaar niveau van welvaart voor iedereen in de wereld lukt niet zonder economische groei. Dat moet echter kunnen zonder het milieu verder te belasten. Daarom willen we economische groei en de daarbij horende aanslagen op het leefmilieu definitief loskoppelen. Intussen leveren we inspanningen om de historische vervuiling weg te werken. Milieuverontreiniging die de gezondheid van de zwaksten in de samenleving aantast, krijgt voorrang. Zoals bij verkeersveiligheid zullen we actie ondernemen om het aantal doden en getroffenen door milieuverontreiniging drastisch naar beneden te halen. Binnen afzienbare tijd mogen ook de meest kwetsbare bevolkingsgroepen geen gezondheidseffecten meer ondervinden, veroorzaakt door milieuvervuiling. Deze algemene doelstelling zal zich vertalen in actieplannen inzake lucht-, water-, bodem- en geluidshinder. Onze uitstoot van broeikasgassen moet absoluut afnemen om te voorkomen dat ons klimaatsysteem verder ontregeld raakt.
De komende jaren zijn bebossing en de bescherming van natuurgebieden prioritair. Ook buiten de beschermde gebieden zorgen natuur en landschap voor een betere en gezondere woon-, werk- en leefomgeving. In de steden zowel als in het buitengebied is er nood aan kwaliteitsvolle “publieke” ruimte waar mensen kunnen recreëren, ontspannen en elkaar ontmoeten. De overheid sluit een pact af met natuurverenigingen, landbouwers en andere gebruikers en private eigenaars die hiertoe willen bijdragen. De afwijzende houding van een deel van de landbouwsector is een uitzichtloos achterhoedegevecht waaraan we niet mogen toegeven. Bossen en natuurgebieden moeten maximaal toegankelijk zijn voor het publiek. Daarom moet er voor iedereen toegankelijke natuur binnen wandelafstand beschikbaar zijn.
Milieubeleid is ook een gelijkekansenbeleid, zowel op mondiaal niveau als over de generaties heen. De mate waarin we ons milieu belasten is nu zeer ongelijk verdeeld. Dit leidt op termijn tot een teloorgang van onze planeet of tot blijvende armoede in sommige werelddelen zoals Afrika of delen van Azië. Daarom moeten we de wereldwijde milieudruk bepalen die onze planeet aankan en deze gelijk verdelen. ‘Milieugebruiksrechten’ moeten we eerlijk verdelen. Industrielanden die een groter deel van de mondiale milieuvervuiling veroorzaken, moeten betalen aan ontwikkelingslanden die minder vervuilen, door te investeren in duurzame productie¬processen in die landen. Op deze manier vrijwaren we de ontwikkelingskansen van het zuiden.
Water is een kostbaar goed, zelfs een basisrecht. Een mens kan gewoon niet zonder. Drinkbaar water wordt schaarser en duurder. We moeten er zorgvuldig over waken dat water betaalbaar blijft voor iedereen.
In het innovatiebeleid moet milieutechnologie een prioriteit zijn. Zo bouwen onze bedrijven een concurrentievoordeel op en staan we binnen tien jaar aan de top van de milieutechnologie.
Democratie
Iedereen heeft gelijke rechten om mee te beslissen over onze samenleving. Maar niet iedereen heeft ook de kans dat te doen. sp.a streeft naar gelijke kansen op het vlak van politieke en maatschappelijke participatie, en dus naar de emancipatie van die groepen die er niet in slagen op eigen kracht mee te beslissen over de koers van onze samenleving.
sp.a vindt dat er méér democratische participatie moet zijn in de economie. Dat kan door de vakbondsvertegenwoordiging en het overleg te versterken, ook in kleine en middelgrote ondernemingen. Daarnaast moet het stakingsrecht gevrijwaard blijven en moeten vakbondsafgevaardigden worden beschermd. Ook andere belangenorganisaties zoals consumenten- en patiëntenorganisaties moeten inspraak krijgen.
Het middenveld is voor sp.a een cruciale partner. Aan de ene kant zorgt het middenveld voor warmte en samenhang in de samenleving. Aan de andere kant is het middenveld ook de vertegenwoordiger van grote groepen in de samenleving. Daarom is het een gepriviligieerde gesprekspartner die moet kunnen wegen op het beleid.
Verschillende vormen van interactieve democratie moeten we uitproberen. sp.a wil daarom volksraadplegingen mogelijk maken op het niveau van het Vlaams Gewest. Politici moeten ook in dialoog gaan met de mensen tijdens de beleidsvorming. De succesvolle vormen van deze interactieve democratie moeten we veralgemenen. sp.a zal hier het voortouw nemen. Politiek is te veel een zaak van hoger opgeleiden geworden. sp.a moet nadenken over manieren om de politieke instellingen te democratiseren, zodat een betere, grotere representativiteit gegarandeerd wordt.
Pensioenen-Vergrijzing
We willen een goed, sociaal en rechtvaardig pensioenstelsel voor iedereen. Het wettelijk pensioen vormt de basis van elk goed en rechtvaardig pensioenstelsel.
Verbeteringen aan het pensioenstelsel moeten ervoor zorgen dat de verhouding tussen de gemiddelde pensioenen en wat mensen gemiddeld verdiend hebben 70% bedraagt (uitgedrukt in verhouding tot het gemiddelde loon van de laatste 5 jaar van de betrokken groep mensen). De pensioensberekening houdt vanzelfsprekend rekening met de hele loopbaan en met de noodzakelijke gelijkstellingen voor periodes zonder werk. Deze sociale doelstelling willen wij prioritair bereiken voor de groep met lage inkomens. De inkomensgarantie voor ouderen (IGO) moet boven de armoedegrens blijven.
Het individueel pensioen zal bestaan uit een wettelijk pensioen en een aanvullend pensioen. Het is cruciaal dat zoveel mogelijk mensen een aanvullend pensioen krijgen.
Uitkeringen waar mensen structureel van afhankelijk zijn, zoals pensioenen, ziekte- en invaliditeitsuitkeringen en bestaansminima, moeten welvaartsvast zijn.
Sociale Zekerheid
sp.a wil de sociale zekerheid verder versterken, verbeteren en klantvriendelijker maken.
We willen de sociale bescherming versterken door de werkgelegenheid verder sterk op te drijven, waardoor de sociale zekerheid kan rekenen op hogere inkomsten. Ook de verruiming naar inkomsten die niet gebaseerd zijn op arbeid moeten we verder zetten.
Een verbetering van de sociale zekerheid willen we realiseren door hogere uitkeringen (het wettelijk vastgelegd mechanisme voor regelmatige welvaartsaanpassingen moeten we strikt uitvoeren) en door de onrechtvaardigheden weg te werken: de verschillen tussen arbeiders en bedienden, de verschillen tussen zelfstandigen, werknemers en ambtenaren, de verschillen tussen werknemers van kleine en van grote ondernemingen, …
Een klantvriendelijkere sociale zekerheid willen we realiseren door sociale rechten of uitkeringen sneller toe te kennen en bij voorkeur automatisch, zonder dat de mensen een aanvraag moeten indienen. De sociale bescherming kan ook nog veel klantgerichter worden in haar aanpak van vragen, opmerkingen en aanvragen van burgers. De mensen worden nog altijd teveel van het kastje naar de muur gestuurd en moeten integendeel eigenlijk kunnen rekenen op één contactpunt voor de sociale zekerheid.
Veiligheid
Veiligheid is een basiszorg, die berust op een intense samenwerking tussen overheid en mensen en op respect voor elkaar. Inzake onveiligheid worden we te vaak geconfronteerd met de arrogantie van de onmacht. De overheid zegt dat ze de verzuchtingen van de burger begrijpt maar legt er zich bij neer dat ze niets kan doen. Daarom willen we qua veiligheid, zoals vroeger al met verkeersveiligheid, met concrete doelstellingen werken. Eén van de doelstellingen is 50% minder inbraken binnen tien jaar.
Een economie die enkel de nadruk legt op competitiviteit en winst en daardoor mensen uit de boot duwt, zadelt de gemeenschap op met een veiligheidsrisico. Daarnaast moeten we als socialistische partij een duidelijk standpunt innemen t.a.v. wapenbezit en –productie. We pleiten voor de afbouw van elke vorm van privaat wapenbezit en wapenproductie.
Veiligheid is een overheidstaak. Alleen zo garanderen we gelijke veiligheid voor iedereen en blijft het geweld-en wapenmonopolie waar het hoort: bij de overheid.
Nieuwe technologieën zoals Buurtinformatienetwerken, DNA-bestanden, camera\\\'s, enz. moeten we niet vrezen, maar ten volle benutten. Dit moet gepaard gaan met een goede wettelijke omkadering die deze nieuwe middelen ondergeschikt maakt aan hun doel en dus daadwerkelijk de mensen beschermt en niet aan hun fundamentele rechten raakt.
Economie-Fiscaliteit
Economische groei moet tot meer welvaart en welzijn voor iedereen leiden. Kapitaalkrachtige groepen gaan er vanuit dat de opbrengst van de onderneming naar de eigenaars moet gaan, en alleen het allernoodzakelijkste naar de werknemers. Arbeidsomstandigheden maakt men dan ondergeschikt aan de rentabiliteit, met ziektes en ongevallen tot gevolg. In ons land is hierin al veel veranderd. Maar toch : het aantrekken van goedkope arbeidskrachten die meer winst opleveren, maar ook meer arbeidsongevallen hebben, is zelfs in België nog altijd mogelijk.
Economische ontwikkeling heeft voordeel bij een goede marktwerking. Maar marktwerking leidt niet noodzakelijk tot een goede maatschappelijke of economische ontwikkeling. Marktwerking leidt onder meer tot oneerlijke concurrentie, opgedreven werkritmes, minderwaardige producten en ongelukken op het werk. Wij willen eenieder in staat stellen een leven te leiden dat beantwoordt aan de menselijke waardigheid.
Daarom willen wij een economie waar groei en marktwerking ondergeschikt zijn aan duurzaamheid en welvaart voor iedereen, gezonde producten, eerlijke lonen, tijd voor zelfontplooiing, jobs op maat, veiligheid op het werk en een publieke dienstverlening op hoog niveau en dicht bij de mensen. Zo’n economie is enkel mogelijk als ze bijgestuurd wordt door sterke vakbonden en door een overheid die al deze belangen op de eerste plaats zet. Wij blijven ijveren voor het verminderen van de inkomensongelijkheid.
Via de sociale economie kunnen we de invulling van maatschappelijke behoeftes koppelen aan de doelstelling van volledige tewerkstelling.
Overheidsbedrijven
Alle mensen hebben recht op alle basisvoorzieningen. Dat zijn voorzieningen die essentieel zijn voor iedereen. De meeste liggen voor de hand: elektriciteit, water, de openbare weg, het openbaar vervoer, onze post, het onderwijs, de dokter, het ziekenhuis. Maar daarnaast zijn er de minder evidente of tastbare zaken: propere lucht om te ademen, veiligheid, zekerheid, gelijkheid, houvast, sociaal contact.
sp.a wil dat iedereen toegang heeft tot deze voorzieningen. De basisvoorzieningen moeten de hoogst mogelijke kwaliteit halen en moeten we, indien mogelijk, gratis aanbieden. Goede gemeenschapsvoorzieningen verhogen het bruto nationaal geluk.
Wetenschapsbeleid
Wetenschapsbeleid zit nu bij verschillende overheden, die vaak naast elkaar werken. We moeten intelligent omgaan met de beschikbare middelen, en alle verspilling vermijden. Dat vereist een betere coördinatie van de zogenaamde ‘gemengde bevoegdheden’. De federale regering keurde reeds eerder het principe van een ‘Science and Technology Policy Council’ goed, een soort bevoegdheidsoverstijgende raad die het onderzoeksbeleid coördineert. Iets analoog bestaat in Finland, en levert daar onmiskenbaar goed werk af. We willen dat dit orgaan zo snel mogelijk operationeel wordt.
We zijn voorstander van 3% van het BNP aan onderzoek en ontwikkeling te spenderen, zoals de Lissabonstrategie vraagt, maar dit mag geen fetisjpercentage zijn. Hoogstaande kwaliteit in het onderzoek is zeer belangrijk.
Alle nu bestaande fiscale kortingen op het gebied van wetenschapsbeleid kunnen we vervangen door één korting op bedrijfsvoorheffing die geldt voor alle onderzoekers. Het is een middel om de efficiëntie van het beleid te verbeteren en tegelijkertijd de loonkosthandicap van onze onderzoekers te verminderen. Patenten nemen moet gemakkelijker en goedkoper worden. Een interessante piste daarvoor is een aantal medewerkers van het Ministerie van Economie, die nu instaan voor het patenteren van uitvindingen, de bevoegdheid van octrooigemachtigde te geven.
In het licht van de regeringsbeslissing mbt de kernenergieuitstap is het belangrijk om de in België aanwezige knowhow inzake ontmanteling van kerncentrales en het beheer en stockage van radio-actief afval te behouden en te versterken. Onze wetenschappelijke nucleaire instellingen moeten hieraan prioritair aandacht schenken.
De federale wetenschappelijke en culturele instellingen blijven het visitekaartje van ons land. Een uitdieping van de bestaande samenwerking tussen de diverse instellingen moeten we verder uitwerken om te komen tot een klantvriendelijk beleid.